مناسک
مناسک Ritual) ریشه در تاریخ و فرهنگ یک قوم دارند.این مناسک در زمان خود دارای کارکرد(فانکشن) بوده اند اما در درازنای زمان کارکرد خود را از دست داده و فقط شکل آنها باقی مانده و اگر از مردم بپرسی هیچ کس بدرستی نمی داند چرا آن آیین را اجرا می کند!و هر کس بر داشت خود را از آن دارد.بطوری که از یک کشور به کشور دیگر و از شهری به شهر دیگر و حتا از محله ای تا محله ای دیگر شکل اجرای آن متفاوت خواهد بود.
اما همین مناسک خود دارای یک کارکرد پنهان هم هستند .و به نوعی انسجام اجتماعی بوجود می آوردند! در واقع کارکرد مناسک که خود یک خرده فرهنگ است کارکرد انسجام اجتماعی است . البته اغلب حکومتها به نحو احسن در راستای منافع خود و کنترلهای اجتماعی از این مناسک استفاده های زیادی می کنند و گاه آنها را اشاعه می دهند و تقویت نیز می کنند.
گاه این مناسک توجیهاتی هم دارند که البته بدور از ریشه اصلی خود است! و گاه نیز برای این مناسک داستانها و افسانه هایی هم ساخته می شود و در طول زمان چیزهایی به آن افزوده و چیز هایی از آن کم می شود!
شما مثلن همین عزاداری ایام محرم را در نظر بگیرید!
ریشه اصلی آن در فرهنگ ایرانی و ماقبل اسلام ظاهرن درسوگ سیاووش بوده (شاید)؟ سوگ سیاوش خود نیز یه افسانه است با بار فرهنگی بسیار غنی
و کشته شدن جوانی پاک سرشت به دست دشمنی دون و تبه کار و زشت کردار!سوگ سیاوش تا قبل از اسلام یکی از آیینهای ایرانیان بوده که هر ساله درروز های خاصی اجرا می شده است!
از این گذشته ببینید که چقدر به همین عزاداری محرم افزوده شده از زنجیر زنی و قمه زنی و سینه زنی و طبل و سنج و علم و کتل و روضه خوانی و مقتل خوانی و تعزیه و..........
حتا ساده ترین شکل آن که سینه زنی است نیز در مناطق مختلف بسیار متفاوت است مثلن در جنوب ایران با سنج و دمام و همچنین دایره وار دست ر وی شانه هم می گذارند و با نوایی حزین و ملایم سینه می زنند و در شمال به گونه ای و در غرب و نیز به گونه ای دیگر . در پاکستان ببینید که چگونه با زنجیر های قلاب دار خود را آش و لاش می کنند! که البته نمونه هایی از اینگونه در مسیحیت هم هست!
بگذریم.
در شرایط فعلی من از همه دوستان خواهش می کنم در اجرای مراسم امسال مقدار بیشتری احتیاط فرمایند و سعی بشود کمتر اجتماعاتی که در آنها فاصله گذاری رعایت نمی شود حضور یابند.و البته می دانم که این امر بر بسیاری گران خواهد آمد به هر حال ما طی سالها عادت کرده ایم و همیشه در اینگونه مراسمات بوده ایم!امسال بخاطر مسایل بهداشتی و جلو گیری از شیوع این ویروس منحوس لطفن رعایت کنیم تا جان خود و دیگران را به خطر نیندازیم!
همانطور که در اسلام نیز تاکیده شده است که :با دست خود خود را به مهلکه نیندازدید.
در پایان:
به قول اینشتین دو چیز در جهان پایان نا پذیر است
کهکشان و حماقت نوع بشر کهکشان را زیاد مطمین نیستم اما در بی انتها بودن حماقت بشر تردیدی ندارم!
پ.ن:با کمال احترام به تمام کسانی که به این مناسک باور دارند و هر ساله ان را اجرا می کنند امسال مقداری بیشتری رعایت مسایل بهداشتی را بنمایند.