در چند سال اخیر تقریبا اکثر جوانان ایرانی با روز 14 ماه فوریه یا همانValentine's day (که به روز عشاق در ایران معروف است) آشنا شده اند.اما فکر می کنم دانستن تاریخچه این روز و افسانه های آن و هم چنین رسم های رایج مربوط به آن خالی از لطف نباشد.
معولا در آغاز ماه فوریه هر سال در کشورهایی که این روز را جشن میگیرند، شور و شوق فراوانی دیده می شود وانواع واقسام شیرینی و شکلات ها، گل ها ، و هدیه های رنگارنگ در ویترین مغازه ها جای خوش می کنند و زوج های پیر و جوان با خرید هدیه برای معشوق خود ، به استقبال این روز می روند و یاد کشیش Valentine را گرامی می دارند.
تاریخچه دقیق این روز و همچنین روحانی مقدس Valentine هنوز در هاله ای از ابهام وجود دارد. اما قرنهای متمادی است که ماه فوریه بعنوان ماهی عاشقانه مطرح است و نشانه هایی از روم باستان در تاریخچه و مراسم روز Valentine دیده می شود. اما Saint Valentine واقعا چه کسی بوده است و به چه دلیل این روز را با نام او جشن می گیرند؟ کلیسای کاتولیک وجود حداقل سه روحانی به نام های Valentine و یا Valentinus را تصدیق کرده است که تمامی آنها به شهادت رسیده اند.
یکی از افسانه های رایج در مورد Valentine اینست که او کشیشی بوده که در قرن سوم میلادی در روم باستان زندگی می کرده است. زمانی که امپراطور کلاودیوس دوم (Claudius II) پی برد که مردان مجرد نسبت به مردان متاهل دارای همسر و خانواده به سربازان بهتری تبدیل می شوند ، تصمیم می گیرد که سربازان ارتشش را از میان مردان مجرد انتخاب کند. در این هنگام کشیش Valentine قانونی که امپراطور برای مقاصد خود وضع کرده بود و به موجب آن مردان جوان تا یک سن معین اجازه ازدواج کردن نداشتند را زیر پا گذاشته و زوج های جوان را به عقد یکدیگر در می آورد. او مدتهای زیاد به صورت پنهانی به این کار ادامه داد و عشاق جوان زیادی را به عقد یکدیگر در آورد تا اینکه سرانجام امپراطور از این موضوع با خبر شد و فرمان قتل کشیش Valentine را صادر کرد.
بر اساس داستانی دیگر، Valentine یک روحانی بود که در روم باستان کمک می کرد مسیحی ها از زندان های وحشتناک رومی ها که اغلب در آنجا شکنجه و کشته می شدند ، فرار کنند و در نهایت پس از فاش شدن کمک های او به مسیحی ها ، بوسیله رومی های خشمگین به قتل رسید.
افسانه ای دیگر حاکی از آن است که کشیش Valentine خود شخصا اولین نامه عاشقانه Valentine را نوشته است. بنا بر این افسانه ، هنگامی که او در زندان بوده است ، عاشق دختر جوانی ( که به احتمال فراوان دختر زندانبان خود او بوده است ) که به ملاقاتش در زندان آمده بود می شود. کشیش Valentine قبل از مرگ خود نامه عاشقانه ای برای او می نویسد و در انتها یعنی در قسمت امضا می نویسد: از طرف ولنتاین تو (From your Valentine) ، جمله ای که هنوز هم رایج است و در نامه ها و کارت پستال های مر بوط به این روز دیده میشود.
اگر چه دقیقا مشخص نیست که کدام یک از داستان های فوق صحت دارد ، آنچه که مسلم است اینست که کشیش Valentine دارای شخصیتی قهرمانانه ، دلسوز و از همه مهمتر رمانتیک و عاشقانه بوده است. بنابر شواهد موجود ، روحانی Valentineدر قرون وسطی از محبوبترین افراد روحانی در کشورهای فرانسه و انگلیس بوده است.
عده ای براین عقیده هستند که روز Valentine در اواسط ماه فوریه (چهاردهم) جشن گرفته می شود چرا که کشیش Valentine در این روز فوت کرده و یا به خاک سپرده شده است (که به احتمال زیاد در حوالی سال 270 پس از میلاد رخ داده است) و مراسم این روز در واقع برای گرامیداشت و یادبود آن واقعه برگزار میشود. عده ای دیگر عقیده دارند که کلیسای مسیحیان تصمیم گرفت که جشن روز Valentine را در روز14 ماه فوریه برگزار کند تا بوسیله آن جشن های فستیوال Lupercalia که توسط غیر مسیحیان برگزار می شد را جنبه مسیحیت ببخشد و آن جشن ها را به جشن روز Valentine تبدیل کند. در روم باستان ماه فوریه آغاز رسمی فصل بهار بود و بعنوان زمانی برای تطهیر و پاک سازی مطرح بود. خانه ها با تشریفات خاصی جارو وتمیز میشد و سپس نمک و نوع خاصی گندم به اسم spelt در درون خانه ها پاشیده می شد. مراسم Lupercalia که از پانزدهم فوریه آغاز می شد ، فستیوالی برای باروری و حاصلخیزی بود که به عقیده مردمان روم باستان به صورت اختصاصی به Faunus ، خدای کشاورزی روم باستان و هم چنین Romulus و Remus ، برپا کنندگان روم باستان ، تعلق داشت.
برای آغاز فستیوال ، اعضای این آیین بنابر دستور موبدان رومی در جلوی غاری مقدس جمع می شدند. بنابر عقیده آنها این غار محلی بود که Remus و Romulus در هنگام نوزادی در آنجا توسط یک نیمه زن - نیمه گرگ (lupa یا ( she-wolf نگهداری می شدند. پس از جمع شدن جلوی غار ، موبدان یک بز را برای باروری و یک سگ را برای تطهیر ، قربانی می کردند. پسر ها پوست بز را به صورت نوارهایی برش می دادند و آنها را به خون قربانی آغشته می کردند سپس آن نوار ها را به خیابان ها می بردند و به وسیله آنها زنان و زمین های کشاورزی را به ملایمت ، می زدند. زنان رومی نه تنها از این مسئله ناراحت نمی شدند و نمی ترسیدند ، بلکه از آن استقبال نیز می کردند چرا که عقیده بر این بود که این نوار های آغشته به خون قربانی آنها را در طول سال آینده بارورتر می کند. در انتهای روز ، تمامی دختر های جوان شهر نام خود را بر روی یک کوزه یا گلدان بزرگ می نوشتند ، سپس مردان مجرد شهر هر کدام از میان این نامها ، نامی انتخاب می کردند و سال آینده را با دختری که نامش را انتخاب کرده بودند ، می گذراندند که در بعضی موارد این جفت شدن ها در نهایت به ازدواج ختم می شد.
پاپ Gelasius در حدود سال 498 بعد از میلاد ، 14 فوریه را به عنوان روز Valentine معرفی کرد و سیستم انتخاب تصادفی زوج های عاشقانه توسط رومی ها ، خلاف مذهب و مسیحیت و مغایر قانون اعلام شد. سال ها بعد در دروان قرون وسطی در کشورهای انگلیس و فرانسه ، باور عمومی بر این بود که 14 فوریه آغاز فصل جفت گیری پرندگان است که همین مسئله به اعتقاد بر رمانتیک بودن این روز افزود.
قدیمی ترین پیام تبریک Valentine که هنوز هم وجود دارد ، مربوط می شود به یک شعر که توسط چارلز ، دوک Orleans ، برای همسرش نوشته شده است. چارلز این نامه را در سال 1415 میلادی و زمانی که پس از اسیر شدن در جنگ Agincourt در قلعه لندن زندانی شده بود ، نوشته است و این نامه به عنوان قسمتی از مجموعه دست خط ها و کتاب های خطی کتابخانه بریتانیا در شهر لندن نگهداری می شود. از دیگر نامه های معروف Valentine ، نامه تبریکی است که مردم انگلستان عقیده دارند شاه هنری پنجم (( King Henry V برای معشوقه خود فرستاده است. بنابر عقیده آنان ، شاه هنری پنجم شاعری به نام John Lydgate را استخدام کرد و از او خواست شعری عاشقانه بسراید و برای Catherine of Valios بفرستد (این موضوع چندین سال پس از نامه نوشتن چارلز برای همسرش ، رخ داده است.)
در بریتانیای کبیر روز Valentine در قرن هفدهم محبوبیتش رو به افزایش گذاشت و در اواسط قرن هجدهم ، ردو بدل کردن پیام های تبریک مخصوص این روز بین دوستان و زوج های عاشق در کلاس های درس مدارس و دانشگاه ها ، امری معمول و عادی گشت. در اواخر قرن هجدهم کارت های تبریک چاپ شده جایگزین نامه ها شدند. در آمریکا نیز Esther A. Howland که به مادر روز Valentine معروف است ، از سال 1840 میلادی شروع به تولید انبوه و فروش کارت های تبریک این روز کرد. او کارتهای بسیار زیبا توسط روبان ها و توری های واقعی و عکسهای رنگارنگ ساخت که به نام scrap شناخته می شوند.
در حال حاضر سالانه در حدود یک میلیارد کارت تبریک ( Greeting Card ) در روز Valentine بین زوج های عاشق در سرتاسر دنیا ردو بدل می شود که از این حیث در مقام دوم قرار دارد( در روز کریستمس بیشترین کارت تبریک ردو بدل می شود ، سالانه در حدود 2.6 میلیارد کارت تبریک. )
در سال 1835 میلادی ، لوازم و وسایل باقی مانده از کشیش Valentine به یک پدر ایرلندی به نام John Spratt داده شد. پاپ گریگوری شانزدهم هنگامی که شورو اشتیاق کشیش Spratt را در هنگام دعا کردن در رم دید ، این هدیه را در صندقی به رنگ مشکی و طلایی به او داد که امروزه نیز ، همه ساله در روز Valentine افراد زیادی برای دیدن آن به کلیسای خیابان Whitefriar در دوبلین میروند و آن را از نزدیک می بینند.
روز بر تمامی عشاق مبارک باد Valentine
منابع : سایت هیستوری چنل و سایت امریکن گریتینگز
تهیه و گرد آوری و ترجمه : کیانوش کنی و کوروش آریا